Σε παρέμβασή του στο iEidiseis.gr, ο Μανώλης Κατσαράκης, γενικός γραμματέας του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Χανίων, αναδεικνύει πέντε βασικούς λόγους για τους οποίους η ανάπτυξη αυτών των υπηρεσιών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την Πολιτεία και τον κλάδο.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία τα ιδιωτικά φαρμακεία αντιμετωπίζουν αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, περιορισμένα περιθώρια κέρδους και οικονομικές πιέσεις που συνδέονται με τις τιμές των φαρμάκων και τις υποχρεωτικές επιστροφές ή παρακρατήσεις, όπου αυτές εφαρμόζονται.
Οι επιστημονικές υπηρεσίες υγείας μπορούν να αποτελέσουν έναν πρόσθετο πυλώνα οικονομικής βιωσιμότητας, εφόσον θεσμοθετηθούν, οργανωθούν και αποζημιώνονται δίκαια.
Οι πέντε λόγοι που αναδεικνύει ο Μανώλης Κατσαράκης
Στην παρέμβασή του, ο γενικός γραμματέας του ΠΦΣ παρουσιάζει πέντε βασικές παραμέτρους που καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη φαρμακευτικών υπηρεσιών:
- Ευκολότερη πρόσβαση των πολιτών στην πρόληψη και τη θεραπεία. Τα φαρμακεία βρίσκονται κοντά στον τόπο κατοικίας των ασθενών, προσφέροντας άμεση και καθημερινή πρόσβαση σε έναν επιστήμονα υγείας.
- Ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Το εκτεταμένο δίκτυο των φαρμακείων μπορεί να αξιοποιηθεί συμπληρωματικά προς τους υπόλοιπους επαγγελματίες υγείας, αποσυμφορώντας άλλες δομές περίθαλψης.
- Αξιοποίηση της ευρωπαϊκής εμπειρίας. Η χαρτογράφηση 47 διαφορετικών υπηρεσιών σε 33 ευρωπαϊκές χώρες αποδεικνύει ότι υπάρχει ήδη ένα ευρύ πεδίο πρακτικών εφαρμογών.
- Επιστημονική και επαγγελματική εξέλιξη του φαρμακοποιού. Οι οργανωμένες και αποζημιούμενες υπηρεσίες αναγνωρίζουν την επιστημονική προσφορά του φαρμακοποιού, διευρύνουν τις δυνατότητές του και ενισχύουν τη βιωσιμότητα των φαρμακείων.
- Προσωπική και εξατομικευμένη φροντίδα στην εποχή της ψηφιακής υγείας. Η προσωπική σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ φαρμακοποιού και ασθενούς αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο εξαπλώνονται η αυτοματοποίηση και οι ψηφιακές υπηρεσίες υγείας.
47 φαρμακευτικές υπηρεσίες σε 33 ευρωπαϊκές χώρες
Τα ευρωπαϊκά στοιχεία στα οποία αναφέρεται ο Μανώλης Κατσαράκης προέρχονται από τη χαρτογράφηση των υπηρεσιών φαρμακείου της Pharmaceutical Group of the European Union (PGEU).
Η σχετική μελέτη καταγράφει 47 διακριτές υπηρεσίες σε 33 χώρες, με διάμεσο αριθμό 26 υπηρεσιών ανά χώρα. Μάλιστα, το 77% των υπηρεσιών που εξετάστηκαν εμφανίζει μεγαλύτερη γεωγραφική εξάπλωση το 2025 σε σύγκριση με το 2020.
Στο πεδίο αυτό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- Εμβολιασμοί και προγράμματα πρόληψης.
- Υπηρεσίες προσυμπτωματικού ελέγχου και έγκαιρης παραπομπής.
- Υποστήριξη ασθενών με χρόνια νοσήματα.
- Ανασκόπηση φαρμακευτικής αγωγής και βελτιστοποίηση της χρήσης φαρμάκων.
- Υποστήριξη της συμμόρφωσης στη θεραπεία.
- Συμβουλευτικές παρεμβάσεις για τη διακοπή καπνίσματος και την προαγωγή της υγείας.
- Ψηφιακές υπηρεσίες υποστήριξης των ασθενών.
Οι παραπάνω υπηρεσίες αποτελούν παραδείγματα της ευρωπαϊκής εμπειρίας.
Η αποζημίωση των υπηρεσιών είναι κρίσιμο ζήτημα
Η ευρωπαϊκή εμπειρία αναδεικνύει και μία ακόμη σημαντική παράμετρο: τη σταδιακή οικονομική αναγνώριση των υπηρεσιών που προσφέρουν οι φαρμακοποιοί.
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, 23 από τις 47 καταγεγραμμένες υπηρεσίες παρουσίασαν επέκταση της δημόσιας αποζημίωσής τους μεταξύ 2020 και 2025.
Ενδεικτικά, ο αριθμός χωρών που αποζημιώνουν τον εμβολιασμό μέσω φαρμακείων αυξήθηκε από 5 σε 10, ενώ αυξητική τάση καταγράφηκε και στην αποζημίωση υπηρεσιών προσυμπτωματικού ελέγχου.
Το συμπέρασμα είναι ότι η ανάπτυξη υπηρεσιών δεν περιορίζεται μόνο στη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων των φαρμακοποιών, αλλά συνδέεται και με την ανάγκη δημιουργίας βιώσιμων μηχανισμών χρηματοδότησης.
Η βιωσιμότητα των ελληνικών φαρμακείων δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στο περιθώριο κέρδους των φαρμάκων
Πέρα από τα σημαντικά οφέλη για τους πολίτες και το σύστημα υγείας, η συζήτηση για τις φαρμακευτικές υπηρεσίες αποκτά ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τα ιδιωτικά φαρμακεία.
Το παραδοσιακό μοντέλο λειτουργίας, στο οποίο το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων συνδέεται με τη διάθεση φαρμάκων και προϊόντων, βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενες πιέσεις.
Το συμπιεσμένο περιθώριο κέρδους σε πολλές κατηγορίες φαρμάκων, οι μειώσεις τιμών, οι υποχρεωτικές επιστροφές και επιβαρύνσεις όπου προβλέπονται, καθώς και η αύξηση του μισθολογικού και λειτουργικού κόστους, περιορίζουν τις δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης των φαρμακείων.
Οι οργανωμένες και δίκαια αποζημιούμενες υπηρεσίες υγείας μπορούν να δημιουργήσουν μια συμπληρωματική πηγή εσόδων, η οποία θα βασίζεται στην επιστημονική εργασία του φαρμακοποιού και όχι αποκλειστικά στην εμπορική αξία των προϊόντων που διαθέτει.
Η προοπτική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τα μικρομεσαία φαρμακεία της γειτονιάς, τα οποία χρειάζονται τρόπους να ενισχύσουν την οικονομική τους ανθεκτικότητα, χωρίς να απομακρυνθούν από τον επιστημονικό και κοινωνικό τους ρόλο.
Απαιτείται όμως σαφές θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο
Η ανάπτυξη νέων υπηρεσιών δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην καλή θέληση των φαρμακοποιών ή στην προσφορά πρόσθετης εργασίας χωρίς την αντίστοιχη οικονομική αναγνώριση.
Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ένα τέτοιο μοντέλο απαιτούνται:
- Σαφής νομοθετική κατοχύρωση των επιτρεπόμενων υπηρεσιών.
- Καθορισμός διαδικασιών, επιστημονικών πρωτοκόλλων και απαιτήσεων εκπαίδευσης.
- Δίκαιη αποζημίωση που να καλύπτει τον χρόνο, το προσωπικό, τον εξοπλισμό και το κόστος παροχής της υπηρεσίας.
- Οργανωμένη συνεργασία με τον ΕΟΠΥΥ και τις υπόλοιπες δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
- Ψηφιακή καταγραφή, διασφάλιση προσωπικών δεδομένων και αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται ώστε η ανάπτυξη των υπηρεσιών να μη μετατραπεί σε μια ακόμη σειρά υποχρεώσεων για τα φαρμακεία χωρίς επαρκή χρηματοδότηση.
Από τη διάθεση φαρμάκων στη συνολική φαρμακευτική φροντίδα
Η παρέμβαση του Μανώλη Κατσαράκη αναδεικνύει μια σημαντική στρατηγική κατεύθυνση για το μέλλον του κλάδου.
Το φαρμακείο της γειτονιάς μπορεί να διατηρήσει τον καθοριστικό του ρόλο στη διάθεση φαρμάκων και παράλληλα να ενισχύσει τη συμβολή του στην πρόληψη, στη σωστή χρήση της φαρμακευτικής αγωγής και στη διαχρονική παρακολούθηση των αναγκών των ασθενών.
Η πρόσφατη ανάπτυξη υπηρεσιών εμβολιασμού και η επέκταση της πρόσβασης των ασθενών σε Φάρμακα Υψηλού Κόστους μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων αναδεικνύουν τις δυνατότητες αξιοποίησης του δικτύου των φαρμακείων.
Το επόμενο βήμα είναι η ουσιαστική θεσμική και οικονομική αναγνώριση της επιστημονικής εργασίας που προσφέρει ο φαρμακοποιός, προς όφελος τόσο των ασθενών όσο και της μακροχρόνιας βιωσιμότητας των φαρμακείων.
Πηγές:
- iEidiseis – Μανώλης Κατσαράκης: Υπηρεσίες στα φαρμακεία, αναγκαιότητα για τους πολίτες και προτεραιότητα για το σύστημα υγείας
- PGEU – Pharmacy Services in Europe
- Επιστημονική μελέτη: Evolution of community pharmacy services in the European Union and beyond
.png)