Αγγλία: “εξαφανίζονται” τα late-night φαρμακεία — και γιατί αυτό αφορά άμεσα τη συζήτηση για την αμοιβή διανυκτερεύσεων στην Ελλάδα
Τις τελευταίες ημέρες, δημοσίευμα των Financial Times έβαλε με αριθμούς πάνω στο τραπέζι ένα σκληρό συμπέρασμα: όταν η πρόσβαση εκτός ωραρίου δεν χρηματοδοτείται επαρκώς, κάποια στιγμή απλώς… εξαφανίζεται.
Τι συνέβη στην Αγγλία
Σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων NHS που επικαλείται και επαληθεύει η FT:
-
Μόλις 132 φαρμακεία στην Αγγλία μένουν ανοιχτά μετά τις 21:00 τουλάχιστον ένα βράδυ την εβδομάδα — από περίπου 1.300 το 2022 (πτώση >90%).
-
Τα φαρμακεία που μένουν ανοιχτά μετά τις 23:00 έπεσαν σε μόλις 24 σε όλη την Αγγλία.
-
Η μεταστροφή συνδέεται με αλλαγή κανόνων το 2023 που επέτρεψε στις λεγόμενες “100-hour pharmacies” να μειώσουν τις ώρες τους (από 100 σε 72/εβδομάδα), λόγω οικονομικής πίεσης.
-
Σε σχεδόν τις μισές τοπικές αρχές, δεν υπάρχει ούτε ένα φαρμακείο ανοιχτό μετά τις 21:00 (έστω μία φορά την εβδομάδα).
Και το πιο “ωμό” μήνυμα από την αγορά εκεί:
«Αν το σύστημα θέλει πρόσβαση βράδια/νύχτες/ΣΚ, πρέπει να...
είναι έτοιμο να την χρηματοδοτήσει».
Τι σχέση έχει αυτό με την Ελλάδα και τη συζήτηση για αμοιβή διανυκτερεύσεων
Στην Ελλάδα, το πλαίσιο εφημεριών είναι υποχρεωτικό και ορίζει ρητά ότι:
-
η διημέρευση είναι 08:00–21:00
-
η διανυκτέρευση είναι 21:00–08:00
και ότι όλα τα φαρμακεία συμμετέχουν υποχρεωτικά στις καθοριζόμενες διημερεύσεις/διανυκτερεύσεις.
Όμως εδώ είναι το ζουμί της συζήτησης που “καίει” τον κλάδο:
Στην πράξη, η διαθεσιμότητα της νύχτας στηρίζεται για χρόνια σε κόστος που “σηκώνει” το φαρμακείο (στελέχωση, ασφάλεια, ενέργεια, φθορά, προσωπικός χρόνος), χωρίς να υπάρχει πάντα καθαρός, θεσμοθετημένος μηχανισμός πρόσθετης αποζημίωσης της υπηρεσίας. Και αυτό φαίνεται να είναι ακριβώς το σημείο που τώρα συζητείται να αλλάξει, αφού υπάρχει δημόσια αρθρογραφία τις τελευταίες ημέρες για “ερχόμενη αποζημίωση της υπηρεσίας διανυκτερεύσεων”.
Η πραγματικότητα που όλοι έχουμε ζήσει
Όταν μια υπηρεσία είναι “δωρεάν” και 24/7 διαθέσιμη, καταλήγει να χρησιμοποιείται και για μη επείγοντα:
Ναι, μπορεί κάποιος να χτυπήσει κουδούνι 04:00 ή 05:00 για να αγοράσει “απλά” έναν ουροσυλλέκτη. Αυτό δεν είναι επίθεση στον πολίτη — είναι λογική συνέπεια ενός μοντέλου όπου η νυχτερινή πρόσβαση δεν έχει σαφείς κανόνες χρήσης/χρέωσης/ιεράρχησης.
Το μάθημα από την Αγγλία: “Unfunded = Unsustainable”
Η Αγγλία μας δείχνει τι γίνεται όταν το “εκτός ωραρίου” βασίζεται αποκλειστικά στο αν “βγαίνουν τα νούμερα”:
-
οι ώρες κόβονται,
-
οι περιοχές μένουν ακάλυπτες,
-
και ο ασθενής κάνει χιλιόμετρα για ένα επείγον φάρμακο.
Η Ελλάδα έχει (ακόμα) ισχυρό δίχτυ ασφάλειας λόγω υποχρεωτικών εφημεριών. Αλλά το ερώτημα είναι απλό:
Θέλουμε να κρατήσουμε τη νυχτερινή πρόσβαση ως υπηρεσία δημόσιας υγείας;
Αν ναι, τότε πρέπει να την αντιμετωπίσουμε ως αυτό που είναι: υπηρεσία που πρέπει να αποζημιώνεται.
Τι θα μπορούσε να είναι μια δίκαιη λύση (χωρίς να τιμωρείται ο ασθενής)
Μερικές ρεαλιστικές αρχές που συζητούνται διεθνώς:
-
Αποζημίωση “ετοιμότητας” (availability fee)
Ένα σταθερό ποσό/βραδιά ή/και ανά βάρδια, γιατί το κόστος υπάρχει ακόμη κι αν δεν μπει κανείς. -
Διακριτή αμοιβή υπηρεσίας για συγκεκριμένες πράξεις
Π.χ. δομημένη συμβουλευτική, επείγουσα εκτέλεση, κ.ά. (όπως ήδη γίνεται σε άλλες χώρες με διάφορα μοντέλα). -
Μικρή συμμετοχή πολίτη για μη επείγοντα προϊόντα τη νύχτα, με εξαιρέσεις
Σε ορισμένες χώρες υπάρχει “νυχτερινό τέλος” που καταβάλλεται από τον πολίτη (με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή), ώστε να αποθαρρύνονται τα καθαρά μη επείγοντα — χωρίς να εμποδίζονται οι πραγματικές ανάγκες.
(Και με ξεκάθαρες εξαιρέσεις: επείγοντα φάρμακα, παιδιατρικά, αναλώσιμα που σχετίζονται με άμεση φροντίδα, κ.λπ.) -
Κανόνες και επικοινωνία προς το κοινό
Το “είμαστε ανοιχτά” δεν σημαίνει “είμαστε σούπερ μάρκετ στις 04:30”. Σημαίνει υπηρεσία υγείας.
Το ρεπορτάζ από την Αγγλία είναι προειδοποίηση: όταν η νυχτερινή πρόσβαση γίνεται οικονομικά ασύμφορη, δεν μένει “λίγο λιγότερη” — καταρρέει.
Στην Ελλάδα, όπου οι διανυκτερεύσεις είναι θεσμικά κρίσιμες και υποχρεωτικές, η συζήτηση για αποζημίωση της υπηρεσίας δεν είναι “συντεχνιακή”: είναι προϋπόθεση για να μην πληρώσει τελικά ο πολίτης την πρόσβαση με… ακάλυπτες περιοχές και χιλιόμετρα μέσα στη νύχτα.
Πηγή: Financial Times, ldd.news
Farmakopoioi