Μια σημαντική αλλαγή στον ρόλο του φαρμακοποιού φέρνει η πρόσφατη φαρμακευτική μεταρρύθμιση στη Γερμανία, καθώς διευρύνονται οι δυνατότητες παρέμβασης του φαρμακοποιού όταν υπάρχει πρόβλημα διαθεσιμότητας ενός φαρμάκου.
Η αλλαγή αποτελεί μέρος του Apothekenversorgung-Weiterentwicklungsgesetz (ApoVWG), του νέου νόμου για την περαιτέρω ανάπτυξη της φαρμακευτικής περίθαλψης στη Γερμανία.
Ο νόμος ψηφίστηκε από το γερμανικό κοινοβούλιο (Bundestag) στις 22 Μαΐου 2026, δημοσιεύθηκε στο Bundesgesetzblatt την 1η Ιουλίου 2026 και τέθηκε σε ισχύ από τις 2 Ιουλίου 2026.
Τι αλλάζει στην πράξη;
Με τη νέα ρύθμιση, ο φαρμακοποιός μπορεί,
....όταν υπάρχει επείγουσα ανάγκη και το συνταγογραφούμενο φάρμακο δεν είναι διαθέσιμο, να προχωρήσει σε αλλαγή φαρμακοτεχνικής μορφής (Darreichungsform) χωρίς προηγούμενη επικοινωνία με τον γιατρό.
Η δυνατότητα αυτή υπήρχε ήδη σε σημαντικό βαθμό κατά τη διάρκεια της εφημερίας (Notdienst), όμως πλέον επεκτείνεται και σε συγκεκριμένες ώρες εκτός του κανονικού ωραρίου, όπου συχνά η επικοινωνία με τον ιατρό δεν είναι εφικτή.
Ποιες ώρες εφαρμόζεται;
Η νέα δυνατότητα ισχύει:
- Δευτέρα έως Παρασκευή: από τις 18:30 έως τις 24:00
- Σάββατο: από τις 14:00 έως τις 24:00
- Κυριακές και επίσημες αργίες: καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας
Πρόκειται δηλαδή για χρονικά διαστήματα κατά τα οποία ο ασθενής μπορεί να έχει άμεση ανάγκη από το φάρμακό του, αλλά η επικοινωνία με τον συνταγογράφο ιατρό είναι δύσκολη ή αδύνατη.
Τι μπορεί να αλλάξει ο φαρμακοποιός;
Η ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα αλλαγής της φαρμακοτεχνικής μορφής, όταν αυτό είναι απαραίτητο για τη συνέχιση της θεραπείας.
Παραδείγματα:
- αντικατάσταση μιας μορφής του ίδιου φαρμάκου με άλλη διαθέσιμη μορφή,
- προσαρμογή της μορφής χορήγησης λόγω έλλειψης,
- επιλογή θεραπευτικά ισοδύναμης λύσης ώστε ο ασθενής να μη μείνει χωρίς αγωγή.
Η ρύθμιση δεν αφορά ανεξέλεγκτη αλλαγή θεραπείας. Δεν δίνει τη δυνατότητα αυθαίρετης αλλαγής δραστικής ουσίας ή δοσολογίας, αλλά αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου πρέπει να διασφαλιστεί η συνέχεια της θεραπείας.
Η φιλοσοφία πίσω από τη γερμανική αλλαγή
Η νέα προσέγγιση βασίζεται στην αντίληψη ότι ο φαρμακοποιός αποτελεί ενεργό επαγγελματία υγείας και όχι απλώς το τελευταίο στάδιο εκτέλεσης μιας συνταγής.
Σε μια περίοδο όπου οι ελλείψεις φαρμάκων αποτελούν ευρωπαϊκό πρόβλημα, η Γερμανία επιλέγει να δώσει περισσότερη ευθύνη στον φαρμακοποιό, ώστε να μπορεί να λαμβάνει άμεσες αποφάσεις μέσα στο πλαίσιο της επιστημονικής του κρίσης.
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα υπάρχει ήδη δυνατότητα αντικατάστασης ενός φαρμάκου με άλλο γενόσημο της ίδιας δραστικής ουσίας, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή είναι πιο περιορισμένη και δεν καλύπτει όλες τις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο φαρμακοποιός στο φαρμακείο.
Ένα σημαντικό πρακτικό πρόβλημα αφορά τις διαφορές στις συσκευασίες και στον αριθμό των δισκίων.
Για παράδειγμα, μια συσκευασία με 28 δισκία δεν μπορεί απλά να αντικατασταθεί με μια συσκευασία με 30 δισκία, ακόμη και αν πρόκειται για την ίδια δραστική ουσία, την ίδια περιεκτικότητα και την ίδια θεραπευτική ένδειξη.
Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις έλλειψης ενός συγκεκριμένου κωδικού, μπορεί να υπάρχει διαθέσιμη θεραπευτικά κατάλληλη επιλογή, αλλά ο φαρμακοποιός να μην έχει τη δυνατότητα να την αξιοποιήσει άμεσα χωρίς νέα συνταγογραφική διαδικασία.
Μια διαφορετική προσέγγιση στην Ευρώπη
Η γερμανική μεταρρύθμιση ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τον ρόλο του φαρμακοποιού στην Ευρώπη.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο, σε μια εποχή συνεχών ελλείψεων και αυξημένων αναγκών των ασθενών, ο φαρμακοποιός θα πρέπει να διαθέτει περισσότερα εργαλεία ώστε να διασφαλίζει άμεσα τη συνέχεια της θεραπείας.