Καταρχάς, το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν αφορά μια απλή προσπάθεια αισθητικής απώλειας βάρους. Απευθύνεται σε ανθρώπους με πολύ υψηλό δείκτη μάζας σώματος και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και περιλαμβάνει φαρμακευτική θεραπεία, ιατρική παρακολούθηση και διατροφική υποστήριξη. Στο πρόγραμμα έχουν ενταχθεί περίπου 43.500–45.000 δικαιούχοι.
Πώς δημιουργήθηκε το πρόβλημα
Ο αρχικός σχεδιασμός της δράσης αφορούσε έναν πολύ μικρότερο αριθμό ωφελούμενων, περίπου 8.000–10.000 ανθρώπους. Στην πορεία, όμως, οι δικαιούχοι πολλαπλασιάστηκαν και έφτασαν περίπου τους 43.500–45.000.
Όπως εξήγησε σε σημερινή συνέντευξή της στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ η αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας κ. Ειρήνη Αγαπηδάκη,
....αυτή η τεράστια απόκλιση δημιούργησε σοβαρό πρόβλημα στις συζητήσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Κομισιόν είχε συμφωνήσει σε έναν συγκεκριμένο αριθμό δικαιούχων και σε ένα αντίστοιχο οικονομικό πλαίσιο. Όταν τελικά παρουσιάστηκε μια δαπάνη για πολλαπλάσιο αριθμό ανθρώπων, δημιουργήθηκε εύλογα η εντύπωση ότι ο αρχικός σχεδιασμός είχε μεταβληθεί ριζικά, χωρίς να έχει προηγηθεί αντίστοιχη ευρωπαϊκή έγκριση.
Η δυσκολία έγινε ακόμη μεγαλύτερη όταν η ελληνική πλευρά, πέρα από την ένταξη των υπεράριθμων δικαιούχων, ζήτησε και παράταση του προγράμματος, ώστε οι άνθρωποι που είχαν ήδη ξεκινήσει να μπορέσουν να ολοκληρώσουν τη θεραπεία τους.
Σύμφωνα με όσα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, το ελληνικό αίτημα άνοιξε παράλληλα τη συζήτηση και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, οι οποίες έθεσαν το ερώτημα γιατί να μη χρηματοδοτηθούν και αντίστοιχα δικά τους προγράμματα.
Με απλά λόγια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα πρόγραμμα πολύ μεγαλύτερο από εκείνο που είχε αρχικά συμφωνηθεί, αλλά και με τον κίνδυνο να δημιουργηθεί προηγούμενο για ανάλογα αιτήματα από πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Η κ. Αγαπηδάκη περιέγραψε το γεγονός ως μια «τεχνική ανατροπή» με την Κομισιόν, διευκρινίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αμφισβήτησε ούτε την επιστημονική αξία της θεραπείας ούτε την ανάγκη συνέχισης της φροντίδας των δικαιούχων. Το πρόβλημα αφορούσε τον τρόπο και την πηγή χρηματοδότησης.
Οι φαρμακοποιοί χρηματοδότησαν στην πράξη το πρόγραμμα
Μέσα σε αυτή την κατάσταση, πρέπει να γίνει ξεκάθαρο και προς τους δικαιούχους ότι τα φάρμακα δεν χορηγήθηκαν χωρίς κόστος.
Τα φαρμακεία προμηθεύτηκαν κανονικά τα σκευάσματα, τα διέθεσαν στους δικαιούχους χωρίς εκείνοι να πληρώσουν και στη συνέχεια εξόφλησαν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς τις φαρμακαποθήκες και τους προμηθευτές τους.
Το κράτος, όμως, δεν έχει ακόμη αποζημιώσει τα φαρμακεία για τις συνταγές του Μαΐου και του Ιουνίου.
Στην πράξη, επομένως, οι φαρμακοποιοί χρηματοδότησαν από τα δικά τους κεφάλαια τη συνέχιση του προγράμματος τους τελευταίους μήνες. Διέθεσαν τα φάρμακα, πλήρωσαν τους προμηθευτές τους και εξακολουθούν να περιμένουν την αποπληρωμή τους.
Δεν πρόκειται απλώς για μια τυπική καθυστέρηση. Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας, ιδιαίτερα για τα μικρότερα φαρμακεία, τα οποία έχουν ήδη καταβάλει χρήματα που δεν τους έχουν ακόμη επιστραφεί. Το γεγονός αυτό επισημάνθηκε επίσημα από τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο προς τον Υπουργό Υγείας.
Τι εξασφάλισε ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος
Μέσα σε ένα εξαιρετικά θολό και δύσκολο χρηματοδοτικό τοπίο, ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος άσκησε συνεχείς και έντονες πιέσεις, έχοντας δύο βασικές προτεραιότητες:
- Να εξασφαλιστεί η πληρωμή των φαρμακείων για τα φάρμακα που έχουν ήδη διαθέσει και εξοφλήσει εν αντιθέσει με τους υπόλοιπους παρόχους οι οποίοι εξακολουθούν να παραμένουν απλήρωτοι.
- Να βρεθεί μια σταθερή και νόμιμη λύση, ώστε να μη διακοπεί η θεραπεία των δικαιούχων και να συνεχιστεί το πρόγραμμα από τον Σεπτέμβριο σε στέρεες βάσεις.
Μετά τις παρεμβάσεις του ΠΦΣ (διαβάστε εδώ την ανακοίνωσή του), επιβεβαιώθηκε επισήμως ότι τα χρήματα για τις οφειλές του Μαΐου και του Ιουνίου προς τα φαρμακεία θα καλυφθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό και όχι από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης, από τη χρηματοδότηση του οποίου απεντάχθηκε το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση ειδικά για την αποπληρωμή των φαρμακείων. Την ίδια στιγμή, οι υπόλοιποι πάροχοι που συμμετείχαν στο πρόγραμμα παραμένουν απλήρωτοι, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχει εξασφαλιστεί για εκείνους αντίστοιχη πηγή χρηματοδότησης.
Αυτό δεν αποτελεί μια απλή διοικητική αλλαγή. Για να μπορέσουν να μεταφερθούν και να καταβληθούν τα χρήματα από τον κρατικό προϋπολογισμό απαιτείται ειδική νομοθετική ρύθμιση. Η ψήφιση της τροπολογίας, η μεταφορά των απαραίτητων πιστώσεων και η ολοκλήρωση της πληρωμής απαιτούν αναπόφευκτα κάποιο χρόνο.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, μετά την ψήφιση της σχετικής τροπολογίας, οι οφειλές του Μαΐου και του Ιουνίου προς τα φαρμακεία αναμένεται να εξοφληθούν μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες.
Για να είμαστε απολύτως σαφείς: η χρηματοδότηση για την αποπληρωμή των φαρμακείων έχει εξασφαλιστεί, αλλά τα χρήματα δεν έχουν ακόμη καταβληθεί.
Η προσπάθεια δεν ολοκληρώνεται στις διαβεβαιώσεις. Ολοκληρώνεται όταν οι οφειλές εμφανιστούν στους τραπεζικούς λογαριασμούς των φαρμακείων.
Τι θα γίνει με τους δικαιούχους από τον Σεπτέμβριο
Για τους περίπου 43.500–45.000 ανθρώπους που έχουν ήδη ενταχθεί, η επίσημη διαβεβαίωση είναι ότι το πρόγραμμα δεν καταργείται και ότι θα δοθεί λύση, ώστε να μπορέσουν να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν τη θεραπεία τους.
Από τον Σεπτέμβριο και μετά, η χρηματοδότηση θα προέρχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Οι σχετικές συνταγές θα υποβάλλονται, θα εκκαθαρίζονται και θα πληρώνονται μέσω του ΕΟΠΥΥ, με τη γνωστή διαδικασία που εφαρμόζεται στις υπόλοιπες συνταγές.
Οι τελικές τεχνικές λεπτομέρειες λειτουργίας του προγράμματος θα πρέπει να αποτυπωθούν σε Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ). Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να προβλεφθεί ξεχωριστή σήμανση των συγκεκριμένων συνταγών, αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόζεται σε ειδικές κατηγορίες, όπως οι συνταγές του Στρατού και των Ευρωπαίων πολιτών (ΕΚΑΑ), ώστε να παρακολουθείται διακριτά η σχετική δαπάνη.
Παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί με σαφήνεια ότι οι συνταγές του προγράμματος θα εξαιρεθούν από την επιβολή rebate και ότι το νέο πλαίσιο δεν θα μεταφέρει πρόσθετο οικονομικό βάρος στα φαρμακεία. Αυτές οι λεπτομέρειες είναι κρίσιμες για την ομαλή και αξιόπιστη συνέχιση του προγράμματος.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, απαιτείται ψυχραιμία από τους δικαιούχους, αλλά και αναγνώριση του γεγονότος ότι τα φαρμακεία έχουν ήδη αναλάβει ένα πολύ σημαντικό οικονομικό βάρος, προκειμένου να μη μείνουν οι ασθενείς χωρίς τη θεραπεία τους.
Για εμάς τους φαρμακοποιούς, θα πρέπει να θεωρείται σημαντική επιτυχία το γεγονός ότι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση εντάσσεται πλέον σε εθνικό πρόγραμμα και στον κρατικό προϋπολογισμό. Αποτελεί μια νέα επαγγελματική και επιστημονική ύλη για τα φαρμακεία και, μέσα από ένα μεγάλο πρόβλημα, δημιουργήθηκε τελικά μια σημαντική ευκαιρία για τον κλάδο και για τους ασθενείς. Θα πρέπει, όμως, ταυτόχρονα να διασφαλιστούν τα αυτονόητα: σταθερές και έγκαιρες πληρωμές, σαφές θεσμικό πλαίσιο και αξιοπιστία στη λειτουργία του προγράμματος.