Από την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και τη διαχείριση συχνών παθήσεων έως τη συνταγογράφηση, την αντιμετώπιση των ελλείψεων και την προστασία του περιβάλλοντος, η διεθνής επικαιρότητα του τελευταίου μήνα επιβεβαιώνει μια σταθερή τάση: το κοινοτικό φαρμακείο εξελίσσεται σε ολοκληρωμένο και εύκολα προσβάσιμο σημείο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.
Οι Farmakopoioi συγκέντρωσαν οκτώ χαρακτηριστικές εξελίξεις από τον Καναδά, την Αυστραλία και την Ευρώπη, οι οποίες δείχνουν προς ποια κατεύθυνση κινείται διεθνώς το επάγγελμα και πόσο σημαντική είναι η παρουσία του φαρμακείου μέσα στην κοινότητα.
1. FIP: Στο επίκεντρο ο φαρμακοποιός για την επιλογή και την υποκατάσταση φαρμάκων
Η Διεθνής Φαρμακευτική Ομοσπονδία (FIP) παρουσίασε στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 νέα θέση πολιτικής, σύμφωνα με την οποία οι φαρμακοποιοί πρέπει να έχουν ηγετικό ρόλο στην τεκμηριωμένη επιλογή φαρμακευτικών προϊόντων. Η θέση περιλαμβάνει τη γενόσημη υποκατάσταση και, όπου το εθνικό θεσμικό πλαίσιο το επιτρέπει, τη θεραπευτική ανταλλαγή με άλλο κατάλληλο φάρμακο.
Η νέα πολιτική δεν αποτελεί δεσμευτική νομοθεσία για τις χώρες, διατυπώνει όμως με σαφήνεια τη...
.... διεθνή επιστημονική κατεύθυνση. Η FIP συνδέει την ενίσχυση της αρμοδιότητας του φαρμακοποιού με τη βελτίωση της πρόσβασης στις θεραπείες, την αντιμετώπιση των ελλείψεων, την ευρύτερη αξιοποίηση των γενοσήμων και των βιοομοειδών, αλλά και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην κλινική κρίση του φαρμακοποιού. Η αλλαγή ενός φαρμάκου δεν πρέπει να αποτελεί μια απλή εμπορική ή αυτοματοποιημένη πράξη, αλλά τεκμηριωμένη απόφαση που λαμβάνει υπόψη την κατάσταση του ασθενούς, την ασφάλεια, τη θεραπευτική ισοδυναμία και τη συνέχεια της αγωγής. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται και να συμμετέχει στην απόφαση, ενώ η συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό παραμένει αναγκαία.
Η FIP ζητά από τις κυβερνήσεις σαφή νομικά πλαίσια, κατάλληλες πολιτικές αποζημίωσης, πρόσβαση των φαρμακοποιών σε ηλεκτρονικούς φακέλους υγείας και επένδυση σε συστήματα κλινικής υποστήριξης. Πρόκειται για μια θέση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, όπου οι ελλείψεις συχνά αναγκάζουν τον φαρμακοποιό να αναζητά λύσεις για να μη διακοπεί η θεραπεία, χωρίς πάντοτε να διαθέτει τα θεσμικά εργαλεία που αντιστοιχούν στην επιστημονική του ευθύνη.
Αναγνωρίζεται διεθνώς ότι ο φαρμακοποιός είναι ο κατεξοχήν ειδικός του φαρμάκου και μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της θεραπείας, ιδιαίτερα σε περιόδους ελλείψεων και διαταραχών της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Διαβάστε περισσότερα στη FIP »
2. Αγγλία: Επτάλεπτος έλεγχος χοληστερόλης μέσα στο φαρμακείο
Περίπου 100 φαρμακεία του NHS στην Αγγλία πρόκειται να αρχίσουν από το φθινόπωρο να προσφέρουν δωρεάν και άμεσα τεστ χοληστερόλης. Η εξέταση γίνεται με μικρή ποσότητα αίματος από το δάχτυλο, ολοκληρώνεται σε περίπου επτά λεπτά και απευθύνεται σε άτομα ηλικίας 40 έως 84 ετών που δεν είναι έγκυες και δεν έχουν πραγματοποιήσει αιματολογικό έλεγχο κατά το προηγούμενο έτος.
Η υπηρεσία δεν περιορίζεται σε μια απλή μέτρηση. Στο πλαίσιο κλινικής συμβουλευτικής, ο ασθενής θα μπορεί να υποβάλλεται και σε έλεγχο αρτηριακής πίεσης, να λαμβάνει εξατομικευμένες συμβουλές για τον τρόπο ζωής και να ενημερώνεται εάν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση ή θεραπευτική παρέμβαση. Φαρμακοποιός με δικαίωμα συνταγογράφησης θα μπορεί να εκτιμά εάν είναι αναγκαία κάποια θεραπεία, όπως η χορήγηση στατίνης.
Τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής είναι εντυπωσιακά. Από 2.493 πολίτες που εξετάστηκαν, σχεδόν ένας στους πέντε —ποσοστό 19%— βρέθηκε να διατρέχει υψηλό κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου μέσα στην επόμενη δεκαετία. Οι ασθενείς αυτοί ενημερώθηκαν και παραπέμφθηκαν για θεραπεία, ενώ τουλάχιστον 88 άρχισαν να λαμβάνουν στατίνη.
Η συγκεκριμένη υπηρεσία αξιοποιεί ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του κοινοτικού φαρμακείου: την άμεση πρόσβαση χωρίς πολύπλοκη διαδικασία ραντεβού. Έτσι μπορούν να εντοπιστούν εγκαίρως πολίτες που αισθάνονται υγιείς, αλλά έχουν αυξημένο και μέχρι τότε αδιάγνωστο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, το πρόγραμμα μπορεί να συμβάλει στη μείωση των ανισοτήτων υγείας σε περιοχές όπου η πρόσβαση σε άλλες υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας είναι δυσκολότερη.
Το κοινοτικό φαρμακείο μετατρέπεται σε ενεργό σημείο πρόληψης. Ο φαρμακοποιός δεν περιμένει απλώς να εμφανιστεί η νόσος και να εκτελέσει τη συνταγή· βοηθά να εντοπιστεί ο κίνδυνος πριν προκύψει ένα σοβαρό συμβάν.
Διαβάστε την ανακοίνωση του NHS England »
3. Κεμπέκ: Σημαντική διεύρυνση της συνταγογράφησης από φαρμακοποιούς
Από τις 9 Δεκεμβρίου 2026 διευρύνεται σημαντικά ο ρόλος των φαρμακοποιών στο Κεμπέκ του Καναδά, στους τομείς της συνταγογράφησης, της παράτασης συνταγών, της υποκατάστασης και της χορήγησης φαρμάκων. Οι αλλαγές στοχεύουν στη βελτίωση της πρόσβασης του πληθυσμού σε έγκαιρη φροντίδα και στην αξιοποίηση των γνώσεων του φαρμακοποιού στο μέγιστο εύρος τους.
Μεταξύ των χαρακτηριστικών παραδειγμάτων που αναφέρει ο Φαρμακευτικός Σύλλογος του Κεμπέκ είναι η δυνατότητα του φαρμακοποιού να πραγματοποιεί φαρυγγικό επίχρισμα για την ανίχνευση στρεπτόκοκκου και, εφόσον απαιτείται, να συνταγογραφεί την κατάλληλη θεραπεία. Θα μπορεί επίσης να τροποποιεί αυτόνομα ένα φάρμακο όταν προκαλεί ανεπιθύμητη ενέργεια και να συνταγογραφεί σε ευρύτερο φάσμα συχνών προβλημάτων υγείας ή σε περιπτώσεις ήδη διαγνωσμένης χρόνιας νόσου.
Πρόκειται για μια πρακτική απάντηση στις καθυστερήσεις και στις δυσκολίες πρόσβασης που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς. Αντί ο πολίτης να αναζητά αναγκαστικά νέο ιατρικό ραντεβού για ένα περιστατικό που μπορεί να αξιολογηθεί με ασφάλεια στο φαρμακείο, το σύστημα χρησιμοποιεί τον πιο προσβάσιμο επιστήμονα υγείας της γειτονιάς. Παράλληλα, ελευθερώνεται πολύτιμος χρόνος των ιατρών για πιο σύνθετα περιστατικά.
Οι αρμόδιες αρχές τονίζουν, πάντως, ότι η εφαρμογή θα είναι σταδιακή και ότι δεν θα είναι όλες οι υπηρεσίες διαθέσιμες σε κάθε φαρμακείο από την πρώτη ημέρα. Κάθε παρέμβαση θα εξαρτάται από την κλινική αξιολόγηση, τις διαθέσιμες πληροφορίες και τη δυνατότητα να εξασφαλιστεί η κατάλληλη παρακολούθηση του ασθενούς. Επισημαίνεται επίσης ότι οι ελλείψεις προσωπικού αποτελούν πραγματικό περιορισμό για τις ομάδες των φαρμακείων.
Το παράδειγμα του Κεμπέκ δείχνει ότι η διεύρυνση του ρόλου δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη χορήγηση φαρμάκων. Σημαίνει θεσμοθετημένη κλινική ευθύνη, επαγγελματική κρίση, ασφαλή πρωτόκολλα και υποχρέωση παρακολούθησης του ασθενούς.
Διαβάστε την ανακοίνωση του Φαρμακευτικού Συλλόγου του Κεμπέκ »
4. Αυστραλία: Το κοινοτικό φαρμακείο αναλαμβάνει τη διαχείριση περισσότερων συχνών παθήσεων
Η Πολιτεία της Βικτώριας συνεχίζει να επεκτείνει το Community Pharmacist Program, το οποίο προβλέπεται να καλύψει συνολικά 23 κοινές παθήσεις και υπηρεσίες ευεξίας. Από τον Ιούλιο του 2026 οι κατάλληλα εκπαιδευμένοι φαρμακοποιοί μπορούν να ξεκινούν από του στόματος αντισυλληπτική αγωγή, ενώ από τον Αύγουστο μπορούν να αντιμετωπίζουν ήπια ακμή και οξείες εξάρσεις ήπιας έως μέτριας δερματίτιδας.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται ήδη η αντιμετώπιση μη επιπλεγμένης ουρολοίμωξης, έρπητα ζωστήρα, μολυσματικού κηρίου, έξαρσης ήπιας ψωρίασης κατά πλάκας και ήπιου οξέος μυοσκελετικού πόνου. Περιλαμβάνονται επίσης η επαναχορήγηση επιλεγμένων μορφών ορμονικής αντισύλληψης και εμβολιασμοί ταξιδιωτικής ιατρικής ή άλλοι προβλεπόμενοι εμβολιασμοί.
Οι φαρμακοποιοί ακολουθούν εγκεκριμένα κλινικά πρωτόκολλα και πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την απαιτούμενη εκπαίδευση ή αναγνωρισμένο μεταπτυχιακό πρόγραμμα συνταγογράφησης. Εάν ο ασθενής δεν πληροί τα κριτήρια, παραπέμπεται στον κατάλληλο επαγγελματία υγείας. Επομένως, το σύστημα περιλαμβάνει σαφή όρια, κριτήρια αποκλεισμού και μηχανισμό παραπομπής και δεν υποκαθιστά αδιακρίτως την ιατρική φροντίδα.
Η Πολιτεία καταβάλλει στο φαρμακείο 20 δολάρια Αυστραλίας για κάθε επιλέξιμη συμβουλευτική πράξη και απαγορεύεται να χρεωθεί ο ασθενής για την υπηρεσία. Ωστόσο, το φάρμακο που χορηγείται μέσω του προγράμματος δεν επιδοτείται από το αυστραλιανό σύστημα PBS και ο ασθενής καταβάλλει ολόκληρο το κόστος του. Η λεπτομέρεια αυτή αποδεικνύει ότι η χρηματοδότηση και ο σχεδιασμός της αποζημίωσης αποτελούν κρίσιμο μέρος κάθε νέας φαρμακευτικής υπηρεσίας.
Το φαρμακείο προσφέρει έγκαιρη φροντίδα για συχνές και χαμηλού κινδύνου καταστάσεις, διευκολύνοντας ιδιαίτερα όσους ζουν σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε ιατρό και αποσυμφορώντας την υπόλοιπη πρωτοβάθμια περίθαλψη.
Διαβάστε περισσότερα από την Πολιτεία της Βικτώριας »
5. Αγγλία: Έρχεται η ανεξάρτητη συνταγογράφηση στα κοινοτικά φαρμακεία — με προβληματισμό για την αποζημίωση
Από το φθινόπωρο του 2026, πιθανότατα τον Οκτώβριο εφόσον ολοκληρωθούν οι απαραίτητες προετοιμασίες, προβλέπεται να ενταχθεί η ανεξάρτητη συνταγογράφηση στο συμβατικό πλαίσιο των κοινοτικών φαρμακείων της Αγγλίας. Η νέα δυνατότητα θα αποτελέσει επέκταση των υπηρεσιών Pharmacy First και Pharmacy Contraception Service.
Οι πιστοποιημένοι φαρμακοποιοί-συνταγογράφοι θα μπορούν να συνταγογραφούν μέσα στα ήδη υφιστάμενα κλινικά πρωτόκολλα και στην υπηρεσία αντισύλληψης. Σχεδιάζονται επίσης έως πέντε νέες διαδρομές που θα βασίζονται αποκλειστικά στη συνταγογράφηση. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η βακτηριακή και η αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η στοματική καντιντίαση, οι δερματικές λοιμώξεις και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι ο φαρμακοποιός μπορεί, υπό συμφωνημένες προϋποθέσεις με τον αρχικό συνταγογράφο, να συνταγογραφεί εναλλακτικό σκεύασμα όταν το αρχικό δεν καλύπτει τις ανάγκες ενός συγκεκριμένου ασθενούς — για παράδειγμα, λόγω προβλήματος στην εφοδιαστική αλυσίδα. Με τον τρόπο αυτό, η κλινική γνώση του φαρμακοποιού αξιοποιείται ώστε να αποφεύγονται άσκοπες καθυστερήσεις ή διακοπές της θεραπείας.
Η Community Pharmacy England στηρίζει επί της αρχής την εξέλιξη, αλλά προειδοποιεί ότι η χρηματοδότηση ενδέχεται να μην επαρκεί για τον πρόσθετο φόρτο εργασίας, την αυξημένη κλινική ευθύνη, τις απαιτήσεις διακυβέρνησης και το κόστος των πληροφοριακών συστημάτων. Προβλέπεται εφάπαξ καταβολή 500 λιρών για την προετοιμασία, μηνιαία πληρωμή υποδομής 525 λιρών και οι συνήθεις αμοιβές των σχετικών συμβουλευτικών πράξεων. Παρ' όλα αυτά, η αντιπροσωπευτική οργάνωση του κλάδου θεωρεί ότι η αμοιβή της συνταγογράφησης πρέπει να αντανακλά τη μεγαλύτερη κλινική ευθύνη.
Η αναγνώριση νέων αρμοδιοτήτων είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Για να λειτουργήσει μια κλινική υπηρεσία με ασφάλεια και διάρκεια, πρέπει να αμείβονται ο επιστημονικός χρόνος, η ευθύνη και οι αναγκαίες υποδομές του φαρμακείου.
Διαβάστε την ενημέρωση της Community Pharmacy England »
6. Γαλλία: Θεσμοθετημένα και αμειβόμενα ραντεβού πρόληψης στο φαρμακείο
Η Γαλλία καθορίζει νέο πλαίσιο για τα ραντεβού πρόληψης, τα οποία μπορούν να πραγματοποιούν, μεταξύ άλλων επαγγελματιών υγείας, και οι φαρμακοποιοί. Η σχετική απόφαση δημοσιεύθηκε στις αρχές Αυγούστου και τίθεται σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου 2026.
Τα ραντεβού απευθύνονται σε τέσσερις ηλικιακές ομάδες: 18–25, 45–50, 60–65 και 70–75 ετών. Το περιεχόμενο προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε πολίτη και οδηγεί στην κατάρτιση εξατομικευμένου σχεδίου πρόληψης με συγκεκριμένες προτεραιότητες και ενέργειες για αλλαγές στον τρόπο ζωής. Το σχέδιο παραδίδεται στον πολίτη, μπορεί να καταχωρίζεται στον κοινό ηλεκτρονικό ιατρικό φάκελο και, εφόσον δεν υπάρχει αντίρρηση, διαβιβάζεται με ασφαλή τρόπο στον θεράποντα ιατρό.
Η αποζημίωση ορίζεται στα 30 ευρώ στη μητροπολιτική Γαλλία και στα 31,50 ευρώ στις υπερπόντιες περιοχές, χωρίς δυνατότητα επιπλέον προσαύξησης. Κάθε πολίτης δικαιούται ένα αποζημιούμενο ραντεβού ανά ηλικιακή κατηγορία. Εάν κατά τη διάρκειά του εντοπιστεί σχετική ανάγκη, ο φαρμακοποιός μπορεί να χρεώσει επιπλέον μία μόνο επιλέξιμη υπηρεσία: εμβολιασμό ή διάθεση κιτ προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο του παχέος εντέρου.
Το γαλλικό μοντέλο έχει ιδιαίτερη αξία επειδή εντάσσει τον φαρμακοποιό σε ένα οργανωμένο δίκτυο πρόληψης με σαφή αμοιβή, καταγραφή αποτελεσμάτων και επικοινωνία με τον ιατρό. Η πρόληψη παύει έτσι να αποτελεί μια άτυπη και συχνά μη αμειβόμενη συμβουλή στον πάγκο και αναγνωρίζεται ως ολοκληρωμένη υπηρεσία υγείας.
Το κράτος αξιοποιεί τη συχνή επαφή του πολίτη με το φαρμακείο για οργανωμένες παρεμβάσεις πρόληψης και ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι η επιστημονική συμβουλή του φαρμακοποιού αποτελεί αποζημιούμενη υπηρεσία και όχι «δωρεάν συμπλήρωμα» της διάθεσης φαρμάκων.
Διαβάστε την επίσημη απόφαση στη Légifrance »
7. Ιρλανδία: Εθνικό σύστημα επιστροφής αχρησιμοποίητων φαρμάκων μέσω 1.900 φαρμακείων
Περισσότερα από 1.900 κοινοτικά φαρμακεία στην Ιρλανδία συμμετέχουν στο νέο εθνικό πρόγραμμα MediBack, το οποίο χρηματοδοτείται από το δημόσιο σύστημα υγείας HSE. Οι πολίτες μπορούν να επιστρέφουν δωρεάν στο φαρμακείο φάρμακα που έχουν λήξει, δεν χρειάζονται πλέον ή έχουν παραμείνει αχρησιμοποίητα, ώστε να καταστρέφονται με ασφαλή και περιβαλλοντικά υπεύθυνο τρόπο.
Η ανάγκη για οργανωμένη παρέμβαση είναι μεγάλη. Σύμφωνα με έρευνα που είχε αναθέσει η Irish Pharmacy Union, το 27% των αχρησιμοποίητων φαρμάκων κατέληγε στα οικιακά απορρίμματα και το 6% στον νεροχύτη ή στην τουαλέτα. Παράλληλα, δύο στους πέντε πολίτες δεν γνώριζαν τους κινδύνους που συνδέονται με τη λανθασμένη απόρριψή τους.
Η συσσώρευση φαρμάκων στο σπίτι αυξάνει τον κίνδυνο ακούσιας λήψης, λανθασμένης αυτοθεραπείας ή πρόσβασης από παιδιά και ευάλωτα άτομα. Η απόρριψη στα απορρίμματα ή στην αποχέτευση μπορεί επίσης να επιβαρύνει το περιβάλλον και τα υδάτινα συστήματα. Μέσω του MediBack, το φαρμακείο λειτουργεί ταυτόχρονα ως σημείο προστασίας της δημόσιας υγείας, της οικογένειας και του περιβάλλοντος.
Επιπλέον, η επιστροφή των φαρμάκων μπορεί να αποτελέσει αφορμή για ουσιαστική συζήτηση με τον φαρμακοποιό. Μεγάλες ποσότητες αχρησιμοποίητων φαρμάκων ενδέχεται να αποκαλύπτουν δυσκολίες προσήλωσης, ανεπιθύμητες ενέργειες, αλλαγές στην αγωγή ή ελλιπή κατανόηση των οδηγιών. Ο φαρμακοποιός μπορεί να εντοπίσει το πρόβλημα και, όταν χρειάζεται, να καθοδηγήσει ή να παραπέμψει τον ασθενή.
Η αξία του κοινοτικού φαρμακείου δεν περιορίζεται στη διάθεση του φαρμάκου. Εκτείνεται σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του, από την ασφαλή χρήση και την παρακολούθηση της αγωγής έως την υπεύθυνη τελική διαχείρισή του.
Διαβάστε περισσότερα στην Irish Pharmacy Union »
Το φαρμακείο της γειτονιάς είναι υποδομή δημόσιας υγείας
Οι παραπάνω εξελίξεις δεν αποτελούν μεμονωμένα παραδείγματα. Αποτυπώνουν μια ευρύτερη διεθνή μετατόπιση: τα συστήματα υγείας αναγνωρίζουν ότι το κοινοτικό φαρμακείο διαθέτει πυκνό δίκτυο, καθημερινή επαφή με τον πληθυσμό και έναν επιστήμονα με εξειδικευμένη γνώση του φαρμάκου. Για τον λόγο αυτό του αναθέτουν σταδιακά περισσότερες υπηρεσίες πρόληψης, διαχείρισης συχνών παθήσεων, εμβολιασμού, συνταγογράφησης και παρακολούθησης της θεραπείας.
Το φαρμακείο είναι συχνά το πρώτο σημείο στο οποίο απευθύνεται ο πολίτης, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται άμεση συμβουλή, όταν δεν μπορεί να εξασφαλίσει γρήγορα ραντεβού ή όταν ζει σε περιοχή με περιορισμένη πρόσβαση σε δομές υγείας. Η αξιοποίησή του μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερη παρέμβαση, καλύτερη πρόληψη, λιγότερες άσκοπες επισκέψεις σε άλλες δομές και πιο ασφαλή χρήση των φαρμάκων.
η επέκταση του ρόλου του φαρμακοποιού πρέπει να συνοδεύεται από σαφές θεσμικό πλαίσιο, κατάλληλη εκπαίδευση, πρόσβαση στις αναγκαίες πληροφορίες, διασύνδεση με τους υπόλοιπους επαγγελματίες υγείας και δίκαιη αποζημίωση. Μόνο τότε οι νέες υπηρεσίες μπορούν να είναι ασφαλείς, βιώσιμες και πραγματικά ωφέλιμες για την κοινωνία.